बौद्धनाथ स्तुपको पूर्ण इतिहास: आँसुको थोपादेखि ‘खास्ती’ सम्मको दुर्लभ यात्रा काठमाडौं उपत्यकाको मुटुमा अवस्थित बौद्धनाथ स्तुप केवल एउटा धार्मिक स्मारक मात्र होइन, यो करुणा, संकल्प र कल्पौँ पुरानो इतिहासको जीवित स्वरूप हो। ३६ मिटर व्यास र विशाल मण्डला संरचना भएको…
हिमाली समुदायको महान् पर्व: ग्याल्पो ल्होसारको महत्त्व र विशेषता काठमाडौँ, नेपाल – ‘ल्हो’ को अर्थ वर्ष र ‘छार’ को अर्थ नयाँ भन्ने बुझिन्छ। तसर्थ, ल्होसारको शाब्दिक अर्थ नै नयाँ वर्ष हो। नेपालको हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने शेर्पा, तामाङ, गुरुङ, भोटे…
नेपाली संस्कृति र सनातन हिन्दू धर्मको मुटुमा बसेको पर्व हो— महाशिवरात्रि। फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीको कालो रात, जसलाई वर्षकै सबैभन्दा अँध्यारो रातमध्ये एक मानिन्छ, त्यही रातमा ‘शिव’ नामक ज्योतिको प्रादुर्भाव हुनु आफैंमा एउटा रहस्यमयी र अर्थपूर्ण संयोग हो। शिवको अर्थ ‘कल्याण’…
काठमाडौं उपत्यकाका प्रसिद्ध ‘चार गणेश’ धाम: धार्मिक र सांस्कृतिक चिनारी काठमाडौं उपत्यकालाई प्राचीन कालदेखि नै ‘देवभूमि’ र ‘मन्दिरै मन्दिरको सहर’ भनेर चिनिन्छ। यहाँका हरेक गल्ली र चोकमा देवी-देवताका मन्दिरहरू छन्। तीमध्ये पनि विघ्नहर्ता भगवान गणेशको स्थान विशेष छ। उपत्यकाको सुरक्षा…
प्रत्येक पुस्ताले किन रगत दिनुपर्छ? नेपालको इतिहास हेर्दा एउटा पीडादायी ढाँचा बारम्बार दोहोरिएको देखिन्छ—हरेक पुस्ताले परिवर्तनको मूल्य रगतले चुकाउनुपरेको छ। राणा शासनविरुद्ध १९९७ सालका शहीदहरू, प्रजातन्त्रका लागि लडेका युवाहरू, पञ्चायतविरुद्धको संघर्ष, २०४६ र २०६२/६३ का जनआन्दोलन, अनि आजका Gen Z…
परिचय नेपाली साहित्यको अथाह आकाशमा स्वच्छन्दतावादको चर्चा हुनासाथ स्वतः श्रद्धासाथ उच्चारण हुने नाम हो— लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा (वि.सं. १९६६–२०१६)। उनी केवल शब्दका साधक मात्र होइनन्; उनी एक चिन्तन थिए, एक युगको प्रतिनिधि चेतना थिए र नेपाली वाङ्मयका क्रान्तिकारी अग्रदूत थिए। लक्ष्मीपूजाको…
गजलकार श्री सुरेश कुमार पाण्डे द्वारा लिखित समसामहिक गजल संग्रहहरूको संकलन भाग ९ प्रकासन भएको छ । ________________________ आँखा भिजाउनलाई पानी हुन्छ आँखामै, भन्न पर्दैन आफुले कहानी हुन्छ आँखामै। आफै बोलाउछन् इसारा सम्झिनेहरू लाई, चञ्चल स्वभाव र मनोमानी हुन्छ आँखामै।…
गोरखा जिल्लाको सहिदलखन गाउँपालिका (साबिक मनकामना गाविस) मा अवस्थित मनकामना मन्दिर नेपालकै प्रमुख धार्मिक तीर्थस्थलमध्ये एक हो। “मनले चिताएको कामना पूरा हुने” जनविश्वासका कारण यो मन्दिर देश–विदेशबाट आउने लाखौँ श्रद्धालुहरूको आस्थाको केन्द्र बन्दै आएको छ। ऐतिहासिक रूपमा मनकामना मन्दिर गोरखा…
नेपाल विद्युत प्राधिकरण (NEA) नेपाल विद्युत प्राधिकरण ऐन, १९८४ बमोजिम १९८५ अगस्ट १६ (२०४२ भदौ १) मा स्थापित एकीकृत ऊर्जा सेवा संस्थान हो। जलस्रोत मन्त्रालयअन्तर्गतको विद्युत विभाग, नेपाल विद्युत निगम तथा सम्बन्धित विकास समितिहरूलाई एउटै संस्थागत ढाँचामा समेट्दै प्राधिकरणको स्थापना…
परिचय नेपाल राष्ट्र बैंकको स्थापना अप्रिल २६, १९५६ (२०१३ वैशाख १४) मा नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०१२ अन्तर्गत भएको थियो। नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) नेपाल राष्ट्रका आर्थिक नीतिहरूको मेरुदण्ड हो। देशको बैंकिङ प्रणाली कत्तिको सुरक्षित, अनुशासित र व्यवस्थित रूपमा चलिरहेको…
