नेपालको इतीहासमा भएका मुख्य घटनाक्रम
नेपालको इतिहासमा केही यस्ता पात्र छन्, जसको नामसँगै शक्ति, साहस, युद्ध, राजनीति र रहस्य जोडिएर आउँछन्। भीमसेन थापा त्यस्तै एउटा नाम हो। गोरखाको सामान्य भारदारी परिवारबाट उठेर नेपालको राज्यसत्ताको सर्वोच्च केन्द्रमा पुगेका भीमसेन थापाले करिब तीन दशकसम्म नेपालको शासन सञ्चालनमा…
नेपालको भौगोलिक अस्तित्व र राष्ट्रिय पहिचानको जग खोज्दै जाँदा हामी १८औँ शताब्दीको राजनीतिक परिदृश्यमा पुग्छौँ। साना-साना बाइसे, चौबिसे, मल्ल र किरात राज्यहरूमा विभाजित हिमाली भूभागलाई एउटै सुदृढ र विशाल राष्ट्रमा गाँस्ने ऐतिहासिक कार्य शाहवंशको नेतृत्वमा सम्भव भएको थियो। गोर्खाका राजा…
नेपालमा सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापनासँगै देशको सर्वोच्च संवैधानिक पदका रूपमा ‘राष्ट्रपति’ प्रणालीको सुरुवात भयो। वि.सं. २०६५ (सन् २००८) मा राजतन्त्रको अन्त्य भएपछि नेपालले राष्ट्राध्यक्षका रूपमा राष्ट्रपति पाउने व्यवस्था बनेको हो। यस लेखमा नेपालका पूर्व राष्ट्रपतिहरूको व्यक्तिगत जीवन, राजनीतिक यात्रा, कार्यकाल…
राज्यको उत्पत्तिसँगै स्वभावतः यसको सञ्चालन विधिको पनि विकास भएको हो । तर राज्यको उत्पत्तिसँगै कानुन वा संविधानको निर्माण भने भएको होइन । लामो समयसम्मको अभ्यासबाट विकसित प्रथा, परम्पराहरू कालान्तरमा कानुन वा संविधानका स्रोत बन्नआइपुगेका हुन् । यस सन्दर्भमा प्राचीन रोमन…
जंगबहादुर राणा (१८१७–१८७७) नेपालको इतिहासका एक विशिष्ट व्यक्तित्व हुन्, जसले देशको राजनीतिक इतिहासलाई एकदमै प्रभावशाली रूपमा बदल्न सफल भए। उनको जीवनको कथा महत्वाकांक्षा, राजनीतिक कौशल, र रणनीतिक निर्णयहरूको संगम हो। उनले राणा शासनको स्थापना गरी झन्डै एक शताब्दीसम्म चल्ने शक्ति…
मल्ल वंशको परिचय तेह्रौ शताब्दीको आरम्भदेखि नेपाल उपत्यकामा मल्लहरूको शासन व्यवस्था कायम भएको मानिन्छ। यस वंशका पहिलो शासक भनेर अरिमल्लको नाम लिइन्छ। तथापि अरिमल्लभन्दा धेरै अगाडिदेखि शासनमा मल्लहरूको सक्रियता थियो ।अरिमल्लभन्दा एक शताब्दीअघिदेखि नै मल्लहरू कुनै न कुनै रूपमा शासनमा…
शाहावंशिय श्री ५ बडा महाराज धिराज पृथ्वीनारायण शाहाको जन्मदिनको अवसरमा पृथ्वी जयन्ती अर्थात राष्ट्रिय एकता दिवसको रूपमा मनाउँने पहिलेनै घोषणा गरेको थियो र उक्त दिन सार्वजनिक बिदाको घोषणा हाल आएर गय्रो।देशभित्र राजतन्त्रको हालिमुहाली र देशका जनताको राजाहरूप्रतिको चरम आक्रोशका कारण…
न्भफषलषतस्विर Gemini नेपालमा इतिहासदेखी हाल सम्मका प्रधानमन्त्रीहरू र तिनिहरूको कार्यकाल । नेपालको राजनीतिक इतिहासमा कार्यकारिणी प्रमुखको भूमिका समयसापेक्ष रूपमा परिवर्तन हुँदै आएको छ। प्रारम्भिक कालमा ‘मुख्तियार’ को रूपमा चिनिने यो पद पछि ‘प्रधानमन्त्री’ र ‘मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष’ का रूपमा विकसित भयो।…
प्राचीनकालदेखि विभिन्न समयमा एकीकरण हुँदै टुक्रिदै गरेको विशाल स्वतन्त्र राष्ट्र नेपाल पूर्व मध्यकालमा आइपुग्दा मुख्य तीन राज्यमा विभाजित थियो । ती राज्यमा पश्चिमको खस मल्ल राज्य, मध्यभागको नेपालमण्डल अन्तर्गतका मल्ल राज्य र दक्षिण पूर्वको तिरहुत वा कर्णाटक राज्य पर्छन् ।…
नेपाल गौरवशाली इतिहास बोकेको देश हो । नेपालको इतिहास निकै प्राचीन मानिन्छ । नेपाललाई सत्ययुगमा सत्यवती, त्रेतायुगमा तपोवन र द्वापरयुगमा मुक्तिसोपान भनिन्थ्यो । पौराणिक कालका विभिन्न ग्रन्थमा नेपाल नाम उल्लेख भएबाट नेपालको इतिहास निकै प्राचीन भएको अनुमान लगाउन सकिन्छ ।…
