Photo of Rautahat

रौतहट जिल्ला Rautahat District

परिचय

प्रदेश नंं. २ अन्र्तगत रौतहट नेपालको दक्षिणपूर्वी तराई क्षेत्रमा अवस्थित एक जिल्ला हो । राैतहट जिल्लाको नामाकरणको सम्वन्धमा आदीवासी तराई मुलका मानिसहरुको बसोबास रहेको रौतहट जिल्लाको नाम राउत र हट भन्ने दुई शब्दहरु मिलेर बनेको हो । राउत भन्नाले खासगरी यादव (ग्वाला) जातीको थरलाई बुझाउँछ र हट शब्दको अर्थ बजार हुन्छ । हट शब्द हाटमा अपभ्रंस भएर रौतहट बनेको विश्वास रहि आएको छ। खासगरी राउत भन्नाले  यादव (ग्वाला) जातीको थरलाई बुझाउँछ र हट शब्दको अर्थ बजार हुन्छ । हट शब्द हाटमा अपभ्रंस भएर रौतहट बनेको हो । यसप्रकार रौतहट शब्दको अर्थ यादवहरुको वस्ती भएको ठाउँ भन्ने बुझीन्छ।

Photo of Rautahat
जंगे झरना राैतहट
ऐतिहासिक चिनारी

राैतहट जिल्लाको दक्षिणमा छिमेकी देश भारतको उत्तर राज्य विहारको बैरगनियाँ क्षेत्र पर्दछ । जहाँवाट नेपाली क्रान्तिको प्रथम शुरूवात भएको थियो । त्यो भन्दा पनि पहिले नेपाल एकिकरण हुनु पूर्व जय प्रकाश मल्ल द्वारा झिकाइएका बंगालका सुल्तानका फौजलाई लखेडदै आएका गोर्खाली सेना र वंगाली सेना बीच रौतहटको संग्रामपुरमा लाडाँइ भएको, समनपुरमा पुग्दा युद्व समाप्ती भएको, र विश्रामपुरमा पुगी नेपाली सेनाले विजयोत्सव मनाई ऐतिहासिक राजदेवी मन्दिरमा पूजापाठ बली भोग चढाई र्फिता भएको भन्ने कुरा प्रचलित रहेको छ ।

Nunthar
धार्मिक स्थल नुन्थर राैतहट
भाैगोलिक अवस्थिती

समुद्र सतहबाट १२२ मिटर देखि २४४ मिटरसम्मको उचाईमा अवस्थित रौतहट जिल्ला १,१२६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलीएको छ ।  रौतहट २६ डिग्री १४“ देखि २६ डिग्री १४“ अक्षांश र ८५ डिग्री १४“ देखि ८५ डिग्री ३०“ सम्मको पूर्वी देशान्तरमा फैलिएको छ । उष्ण तथा समशितोष्ण हावापानी रहने यस क्षेत्रमा २१२५ मिलिमिटरसम्म वर्षा हुन्छ । यस जिल्लालाई र्पूवमा सर्लाही सँग बागमती नदीले छुट्याएको छ । पश्चिममा बारा जिल्ला, उत्तरमा मकवानपुर जिल्लालाई रौतहट चुरे श्रृंखलाको उच्च भागले छुट्याएको छ । रौैतहट जिल्लाको पूर्वमा सर्लाही, पश्चिममा बारा,उत्तरमा मकवानपुर र दक्षिणमा भारतको बिहार राज्यको सीतामढी र पूर्वी चम्पारण जिल्ला पर्दछ भने गौर रौतहट जिल्लाको सदरमुकाम हो ।

shree krishna pranami mandir
श्रीकृष्ण प्रणामी मन्दिर राैतहट
राैतहट जिल्लामा रहेका धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू

१.शिवनगर – श्रीपञ्चमी, महाशिवरात्री, बैशाख त्रयोदशी, श्रावण महिना, हरेक आइतबार भगवान शिवको लिङ्गको दर्शन गरी भाकल पुरा हुने विश्वास गरिन्छ ।

२.पौराई ब्रह्मस्थल -हरेक मंगलबार र शनिबार भाकल पुरा हुने भएकोले दर्शन गर्न प्रसिध्द रहेको छ ।

३.राजदेवी – विजयादशमी देवीको दर्शन गर्न प्रसिध्द रहेको छ ।

४. नुनथर  -कार्तिक पूर्णिमा र श्रावण महिनाभर  यस ठाउँमा नुहाउनाले रोगहरु निको हुन्छ भन्ने विश्वास रहेको छ ।

५. पुरेनवा दरबार – ऐतिहासिक दरबार

निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या ४ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या ८ रहेको छ।

स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार राैतहट जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका नगर र गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर १६ वटा नगरपालीका र २ वटा गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.      नामः चन्द्रपुर नगरपालिका

केन्द्रः साविक चन्द्रपुर नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ७२०५८

क्षेत्रफलः २४९.९६ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १०

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

चन्द्रपुर

८,९

चन्द्रपुर

६,७

चन्द्रपुर

चन्द्रपुर

चन्द्रपुर

चन्द्रपुर

४,५

चन्द्रपुर

११

चन्द्रपुर

१०,१२

चन्द्रपुर

१४

१०

चन्द्रपुर

१३,१५

 २.      नामः गरुडा नगरपालिका

केन्द्रः साविक गरुडा नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ५०४८१

क्षेत्रफलः ४४.४६(वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

गरुडा

१३,१४

गरुडा

८,९

गरुडा

१०

गरुडा

१,२

गरुडा

३-५

गरुडा

६,७

पिपरीया दोस्तीया

१-९

गरुडा

११,१२

रघुनाथपुर

१-९

 ३.      नामः गौर नगरपालिका

केन्द्रः साविक गौर नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ६८४७६

क्षेत्रफलः ५१.३ ( वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १३

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

गौर

१,३

गौर

३,४

गौर

गौर

६,७

गौर

८,९

गौर

१०

गौर

११

गौर

१२

गौर

१३

 ४.      नामः बौधीमाई नगरपालिका

केन्द्रः साविक सरमुजवा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३६२६५

क्षेत्रफलः ३५.३४३ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

अजगैवी

१-९

इनर्वा

१-७

इनर्वा

८-९

इनरवारी जिउताही

८-९

इनरवारी जिउताही

१-७

पिपरीया परोहा

६-९

पिपरीया परोहा

१-५

सरमुजवा

७,८,९

सरमुजवा

४,६

सरमुजवा

१,३

 ५.      नामः बृन्दावन नगरपालिका

केन्द्रः साविक विश्रामपुर गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४२७३५

क्षेत्रफलः ९५.४  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

 क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

विश्रामपुर

रमौली बैरिया

१-७

विश्रारमपुर

६,७,९

विश्रामपुर

१-५

हर्दिया

१-९

रमौली बैरिया

८-९

सखुअवा धमौरा

६-९

सखुअवा धमौरा

१-५

गमहरिया विर्ता

२,३,७,८,९

गमहरिया विर्ता

१,४,५,६

 ६.      नामः देवाही गोनाही नगरपालिका

जनसङ्ख्याः ३२१४३

क्षेत्रफलः ३३.९९ (वर्ग .मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

करुणीया

१-५

करुणीया

६-९

देवाही

१,२,३,४,७

देवाही

५,६,८,९

कर्कचकर्मैया

६-९

कर्कचकर्मैया

१-५

प्रेमपुर गोनाही

१-४,८,९

प्रेमपुर गोनाही

५-७

धरहरी

१-९

 ७.      नामः गढीमाई नगरपालिका

केन्द्रः साविक समनपुर गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४०४१०

क्षेत्रफलः ४९.४४ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

समनपुर

१,२,६,८

समनपुर

३-५,९

गम्हरीया पर्सा

१-९

सग्रामपुर

१-९

मदनपुर

१-९

धर्मपुर

१,२,६-९

धर्मपुर

३-५

बरीयारपुर

१-५

बरीयारपुर

६-९

 ८.      नामः गजुरा नगरलिका

केन्द्रः साविक गजुरा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४६५९२

क्षेत्रफलः १५०.३३ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

रंगपुर

१,२,६,७,८,९

रंगपुर

३-५

कनकपुर

३-६

कनकपुर

१,२,७,८,९

लक्ष्मीपुर दोस्तीया

१-९

प्रतापपुर पल्टुवा

३,६,७,८

प्रतापपुर पल्टुवा

१,२,४,५,९

सिमरा भवानीपुर

१,६,७,८

सिमरा भवानीपुर

२,३,४,५,९

 ९.      नामः कटहरिया नगरपालिका

केन्द्रः साविक कटहरिया गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३८४१३

क्षेत्रफलः ४०.६९ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

भसेडवा

१-९

हथियाही

१-९

बिर्तिप्रस्टोका

१-९

कटहरिया

१,२,३,७

कटहरिया

४,५,६,८,९

बगही

१-५

बगही

६-९

पिपरा पोखरिया

१-५

पिपरा पोखरिया

६-९

 १०.  नामः  माधवनारायण नगरपालिका

केन्द्रः साविक माधोपुर गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३५१७५

क्षेत्रफलः४८.५३ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

दिपही

१-९

खेसरहिया

१-९

सखुअवा

१-९

बिष्णुपुर मानपुर

१-९

मिठुअवा

१-९

माधोपुर

१-९

पिपरा राजवाडा

१-५

पिपरा राजवाडा

६-९

गढो भगवानपुर

१-९

 ११.  नामः  मौलापुर नगरपालिका

केन्द्रः साविक पतौरा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २६४३१

क्षेत्रफलः ३४.७५ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

मर्यादापुर

१,२,३,५,६

मर्यादापुर

४,७,८,९

पतौरा

७-९

पतौरा

१-३

पतौरा

४-६

पथराबुधराम

१-६

पथराबुधराम

७-९

सोनरनिया

१-९

सोनरनिया

१-५

 १२.  नामः  फतुवाबिजयपुर नगरपालिका

केन्द्रः साविक लक्ष्मीनिया गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३६५३३

क्षेत्रफलः ६५.२४ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ११

वडा नं.

समावेश भएका साविक

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

शीतलपुरबैरगनिया

५,६,८,९

शीतलपुरबैरगनिया

१-४,७

टेंग्राहा

६-९

टेंग्राहा

१-५

सन्तपुर दोस्तीया

२,५,७

सन्तपुर दोस्तीया

१,६,८,९

फतुहा हर्षाहा

१-५

लक्ष्मीनिया

२,४

लक्ष्मीनिया

१,३,५

१०

फतुहा हर्षाहा

६-९

११

लक्ष्मीनिया

६-९

 १३.  नामः  ईशनाथ नगरपालिका

केन्द्रः साविक औरेयागा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४१४३५

क्षेत्रफलः ३५.१७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

बन्जरहा

१-९

औरैया

२-६

औरैया

१,७-९

मठिया

१-९

जटहरा

१,२,७-९

जोकाहा

१,४,८,९

जोकाहा

२,३,५-७

जटहरा

३-६

डुमरिया परेहा

१-९

 १४.  नामः  परोहा नगरपालिका

केन्द्रः साविक लौकाहा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः

क्षेत्रफलः (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

जिंगडवा वेलविछवा

६-९

जिंगडवा वेलविछवा

१-५

तेजापकड

१-९

लौकाहा

१-९

बसन्तपट्टी

१,३,४,५

बसन्तपट्टी

२,६-९

नरकटिया

२,५-८

नरकटिया

१,३,४,९

रामपुरखाप

१-९

 १५.  नामः  राजपुर नगरपालिका

केन्द्रः साविक राजपुर फरहदवा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः हाललाइ विवरण उपलब्ध भएन

क्षेत्रफलः (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

पिपरा भगवानपुर

१-९

पतुहा महेशपुर

१-९

राजपुर परहदवा

८,९

राजपुर परहदवा

४,५

राजपुर परहदवा

१-३

राजपुर परहदवा

६,७

अकोलवा

१-५

अकोलवा

६-९

वैरिया

१-९

 १६.  नामः  राजदेवी नगरपालिका

केन्द्रः साविक राजदेवी गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३१२९२

क्षेत्रफलः २८.२१ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

झुन्खुनुवा

१-५

हजमिया

२,३,५,६

बसतपुर

२,३,८,९

बसतपुर

१,४-७

हजमनिया

१,४,७-९

राजदेवी

१-९

मुदवलाबा

१-९

लक्ष्मीपुर बेल्वीछवा

१-९

बर्मपुरी

१-९

१७.  नामः दुर्गाभगवती गाउँपालिका

केन्द्रः साविक गंगापिपरा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३९२८८

क्षेत्रफलः ३०.४१ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ८

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

गंगापिपरा

१-९

पिपराभलोहिया

१-९

मत्सरी

१-९

पचरुखी

१-९

बडहर्वा

१-९

 १८.  नामः यमुनामाइ गाउँपालिका

केन्द्रः साविक सरुअठा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २३८८४

क्षेत्रफलः १६.७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

जठरैया

१-९

भेडियाही

१-९

राजपुर तुलसी

१-९

अरुअठा

१-९

झुन्खुन्वा

६-९

स्राेतः नेपाल सरकार संघीय मामीला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय  र जिल्ला समन्वय समिति राैतहट । याे लेखमा  कुनै प्रकारको कमिकमजोरी भएमा कमेन्ट बक्समा छोडिदिनुहोला । यदि तपाइ आफैले राैतहट जिल्लाका स्थान र विशेषको लेख लेखेर चिनारी नेपालमा प्रकाशन गर्न चाहेमा chinari2020@gmail.com मा सम्पर्क गर्न सक्नुहुने छ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *