Kagbeni Mustang

मुस्ताङ जिल्ला Mustang District

परिचय

जिल्ला प्रशासन कार्यालय मुस्ताङ्गका अनुसार मुस्ताङ्ग जिल्ला  गण्डकी प्रदेशको उत्तरपट्टी अवस्थित हिमाल पारीको जिल्ला हो । धवलागिरी र निलगिरी दुइ अग्ला हिमशिखरको वीचमा अवस्थित यो जिल्ला हिन्दू र वौद्ध तिर्थयात्रीहरुको पावन भूमि, पवित्र कृष्ण गण्डकी प्रवाहित हुने पकृतिको अनुपम दृष्य भएको, पर्यटकको लागि मनमोहक एवं सुन्दर रहेकेा छ । मुख्य गरी गुरुङ्ग र थकाली समुदायको वसोवास रहेकेा यस जिल्लाका अधिकांश मानिसहरु वौद्ध धर्मप्रति आस्थावान छन् । परापूर्व कालमा नेपाल र तिब्बत वीचको व्यापारिक मुख्य नाका रहेकेा यो क्षेत्रको सभ्यता पुरातात्विक उत्खननबाट समेत ३००० वर्षभन्दा अगाडिको रहेको हाल पुष्टि हुन आएको छ । तिब्बतीयन संस्कृतिबाट प्रभावित यस क्षेत्रको उत्तरी भेक, पर्यटकहरुको लागि, अनुसन्धानकर्ताहरुको लागि अतिनै महत्वपूर्ण तथा आर्कषणको केन्द्र रहेको छ ।

Nilgiri Himal Mustang
निलगिरी हिमाल मुस्ताङ
भाैगोलिक अवस्थिती

जिल्ला समन्वय समिति मुस्ताङ्गका अनुसार यस जिल्लाको भाैगोलीक अवस्थिती बिश्व मानचित्रमा मुस्ताङ जिल्ला २८ डिग्री ३३ मिनेट ५१ सेकेण्ड देखि २९ डिग्री १९ मिनेट ५२ सेकेण्ड उत्तरी अक्षांस र ८३ डिग्री २८ मिनेट ५४ सेकेण्ड देखि ८४ डिग्री १४ मिनेट ५८ सेकेण्ड पूर्वि देशान्तरको वीचमा अवस्थित छ । पूर्वमा मनाङ जिल्ला, पश्चिममा डोल्पा जिल्ला, उत्तरमा चिनको स्वशासित क्षेत्र तिब्वत र दक्षिणमा म्याग्दी जिल्ला पर्ने यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल ३५६.२१ वर्ग कि.मी. रहेको छ । जुन नेपालको कुल क्षेत्रफलको २.४२ प्रतिशत हो । जिल्लाको सदरमुकाम जोमसोम समुन्द्र सतहदेखि २,७१० मीटर उचाइमा रहेको छ । समुन्द्र सतहदेखि २०१० मी. (घाँसा) देखि ८१६७ मी.(धौलागिरी) उचाईमा रहेको मुस्ताङ जिल्लाको हावापानी सुख्खा ठण्डा रहेको छ ।

Mustang
पर्यटकियक्षेत्र मुस्ताङ

जिल्लाको तल्लो भागमा तुलनात्मक रूपमा बढि बर्षा भए तापनि माथिल्लो भागमा अत्यन्त कम बर्षा हुन्छ । औषत बार्षिक बर्षा तल्लो भागमा २०० मी.मी. र माथिल्लो भागमा हिमपात हुन्छ । गर्मी महिनाको अधिकतम तापक्रम २६ डिग्री से. र हिउँद महिनामा न्युनतम -९ डिग्री से. सम्म झर्दछ । हावापानी अनुसार हिमालको नजिक कोणधारी वनस्पति र माथिल्लो भागमा होचा काँडेदार वनस्पति पाइन्छ । यस जिल्लाको वन क्षेत्र कुल क्षेत्रफलको ३.२४ प्रतिशत अर्थात १२,३२४ हेक्टर रहेको छ । जैविक विविधताले धनी यस जिल्लामा करिव १,२२६ प्रजातिका वनस्पति रहेको अनुमान छ । करिव ४७४ जातिको चरारुरुङ्गी रहनुको साथै जीव जन्तुमा हिमचितुवा, कस्तुरी मृग, जंगली घोडा आदि पाइन्छन् ।

mustang
पर्यटकियक्षेत्र मुस्ताङ
मुस्ताङ्ग जिल्लामा रहेका ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल एवं ताल तलैयाहरू

मुक्तिनाथ मन्दिर, दामोदर कुण्ड, टिटी ताल, निलगिरी हिमाल, धौलागिरी हिमाल, ठिनी घरपझोङ गढी, कैसाङ क्याम्प (खम्पा क्याम्पु), ढुम्बा ताल, तिलिचो ताल, तिलिचो बेसक्याम्प, थारूघाङ्ग भ्युटावर, तातोपानी कुण्ड, रक क्लाइम्विङ, फुक्केलिङ पुरानो गाउँ आदि रहेका छन् ।

mustang3
पर्यटकियक्षेत्र मुस्ताङ
मुस्ताङ्ग जिल्लामा पाइने वन्यजन्तु, वन्यपक्षी, जडीवुटी र पाल्तु पशुपंक्षीहरू 

मुस्ताङ्ग जिल्लामा  हिउ चितुवाकस्तुरीखरायोघोरलबन भेडाभालुनाउरवाघ आदि जिल्लामा पाइने मुख्य वन्य जन्तुहरु हुन् । त्यसैगरी  डाँफे, मुनाल, च्याखुरा, कालीज आदि पनि यस जिल्लामा पाइने वन्यपंक्षीहरु हुन । यार्चागुम्वा, पाँचऔले, निरमसी, सतुवा, चिची, तोरा, चुत्रो, कुट्की, कुठ, भोजा, जमानेा, कुकुर्को वीख, हारा, सोमलता, चुल्ठे अमिलो, कुरिलो, घोराङमार्चा, आदि जस्ता प्रशस्त वहुमूल्यवान र उपयोगी जडिवुटीहरु पाइन्छ । त्यसैगरी यस जिल्लामा पाल्तु पशुपंक्षीहरूमा याक, नाक, झोपा, चौरी, घोडा, लुलु, खच्चड, गधा, भेडा, च्याङग्रा, भैसी, गाई, वंगुर आदि हुन् भने पंक्षीमा कुखुरा र हाँस पनि पाल्ने गरेको पाइन्छ ।

निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या १ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या २ रहेको छ।

स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार मुस्ताङ जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका  गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर ५ वटा  गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.    नामः घरपझोङ गाउँपालिका

केन्द्रः साविक जोमसोम गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३०२९

क्षेत्रफलः ३१६  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

मार्फा

टुकुचे

८,९

मार्फा

१-४

मार्फा

५-८

जोमसोम

५-८

जोमसोम

१-४,९

 २.    नामः थसाङ गाउँपालिका

केन्द्रः साविक कोवाङ गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २९१२

क्षेत्रफलः २८९  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

टुकुचे

१-७

कोवाङ

१-९

लेते

४-९

लेते

१-३

कुन्जो

कुन्जो

१-८

 ३.    नामः  लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिका

केन्द्रः साविक चराङ गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १४२३

क्षेत्रफलः १३४४  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

चराङ

१-९

घमी

५-९

घमी

१-४

सुर्खाङ

१-६

सुर्खाङ

७-९

 ४.    नामः लोमन्थाङ गाउँपालिका

केन्द्रः साविक लोमन्थाङ गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १८९९

क्षेत्रफलः ७२७  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

छोसेर

१-४

छोसेर

५-९

छोन्हुप

१-४

छोन्हुप

५-९

लोमन्थाङ

१-९

 ५.    नामः वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका

केन्द्रः साविक कागवेनी गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २३३०

क्षेत्रफलः ८८६  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

मुक्तिनाथ

१-९

झोङ

१-९

छुसाङ

१-९

कागवेनी

६-९

कागवेनी

१-५

 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *