Photo of Makwanpur

मकवानपुर जिल्ला Makwanpur District

परिचय

देशकै मध्य भागमा अवस्थित मकवानपुर जिल्लाको नामाकरण सेनवंशी प्रतापी राजा मुकुन्द सेनको नाम दर्साउने गरी मुकुन्दपुर राखिएको र कालान्तरमा मुकुन्दपुर अपभ्रंश हुदै मकवानपुर भएको हो भन्ने जनश्रुति यहाँ प्रचलित रहेको छ ।मकवानपुर जिल्ला प्रदेश नं. ३ मा अवस्थित रहेको छ । उतरतर्फ करीब ६६ कि.मी. लामो महाभारत श्रृंखला र दक्षिणतर्फ ९२ कि.मी. लामो चुरे पर्वतको काखमा सानो उपत्यकाको झझल्को दिने खालको छ । यो जिल्लामा शिशिर याममा हिमपात हुने २५ सय ८४ मिटरको उच्च भू-भाग सिमभन्ज्याङ्ग र दक्षिणतर्फ समुद्री सतहदेखि १६६ मिटर उचाईको पूर्वी भागमा रहेको बागमती गाउँपालिकाको राईगाउँ, हात्तीढुङ्गाको भौगोलिक बनावटले यस जिल्लाको बिषम प्राकृतिक विविधताको झझल्को दिन्छ ।

Photo of Makwanpur

प्रदेश नं. २ र प्रदेश नं. ३ समेतका ९ जिल्लासँग  मकवानपुर जिल्लाको सीमाना जोडिएको छ । २,४२६ वर्ग कि.मी. क्षेत्रफलमा फैलिएर रहेको यो जिल्ला पूर्व साँगुरो हुदै पश्चिमतर्फ बेलुन फुलेझैं फुकेको र नेपाल राज्यको कुल क्षेत्रफलको १.६ प्रतिशत भाग ओगटेको छ । नेपालको पहिलो राजपथ त्रिभुवन राजपथको निर्माणले राजधानीलाई देशको अन्य भू–भागसँग जोड्ने एक मात्र द्वारको रुपमा परिचित यस जिल्लालाई एक समय तराई र पहाड जोड्ने सेतुको रुपमा समेत लिने गरिन्थ्यो ।

Photo of Makwanpur

प्रशासकीय दृष्टिकोणले यस जिल्लालाई २ निर्वाचन क्षेत्र, १ उपमहानगरपालिका, १ नगरपालिका र ८ गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । यस जिल्लाको सदरमुकाम हेटौंडा जसलाई औद्योगिक नगरीका रुपमा पनि चिनिन्छ । २०४३ सालमा हेटौंडालाई जिल्ला सदरमुकाम बनाईएको हो । नेपालको सबै भन्दा बढी तामाङ्ग जातिको बसोबास रहेको यस जिल्लामा ब्राह्मण, क्षेत्री, नेवार, मगर पिछडिएका चेपाङ्ग जाति लगायत अन्य जातिको पनि उल्लेखनीय बसोबास रहेको छ । लोपोन्मुख बनकरीया जातिको बासस्थान हाँडीखोला पनि यसै जिल्लामा पर्दछ ।

Photo of Makwanpur

निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या २ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या ४ रहेको छ।

स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार मकवानपुर जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका उपमहानगर, नगरपालीका  र गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर १ उपमहानगरपालिका,, १ वटा नगरपालीका र ८ वटा गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.    नामः हेटौंडा उपमहानगरपालिका

केन्द्रः साविक हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः १५२८७५

क्षेत्रफलः २६१.५९ वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

हेटौंडा

१,२,६

हेटौंडा

२,३

हेटौंडा

२८

हेटौंडा

हेटौंडा

हेटौंडा

हेटौंडा

हेटौंडा

हेटौंडा

१०

हेटौंडा

१०

११

हेटौंडा

११

१२

हेटौंडा

१२,१३

१३

हेटौंडा

१४,१५

१४

हेटौंडा

१६

१५

हेटौंडा

१७,१८

१६

हेटौंडा

१९,२१

१७

हेटौंडा

२०,२२

१८

हेटौंडा

२३-२५

१९

हेटौंडा

२७,२९

 २.    नामः थाहा नगरपालिका

केन्द्रः साविक थाहा नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४१६२३

क्षेत्रफलः १९१.१२ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १२

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

थाहा

१,१२

थाहा

२-५

थाहा

६,७

थाहा

८,९

थाहा

१०,११

थाहा

१३-१५

आग्रा

२-६

आग्रा

१,७-९

चित्लाङ

१-५,८

१०

चित्लाङ

६,७,९

११

टिस्टुङ

१-३,५

१२

टिस्टुङ

४,६-९

 ३.    नामः ईन्द्रसरोबर गाउँपालिका

केन्द्रः साविक कुलेखानी गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १७५८५

क्षेत्रफलः ९७.३४ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

मार्खु

१-९

कुलेखानी

१-९

सिस्नेरी

१-९

फाखेल

१-४

फाखेल

५-९

 ४.    नामः कैलाश गाउँपालिका

केन्द्रः साविक कालिकाटार गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २३९२२

क्षेत्रफलः २०४.४८  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १०

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

डाँडाखर्क

१,४,६

डाँडाखर्क

५,७,९

कालिकाटार

१,३,६

कालिकाटार

२,४,५,७,९

गोगने

१-६

गोगने

७-९

भार्ता

१,४-६,८

भार्ता

२,३,७,९

नामटार

२,५,७

१०

नामटार

६,८,९

 ५.    नामः बकैया गाउँपालिका

केन्द्रः हात्तिसुँढे

जनसङ्ख्याः ३९६२०

क्षेत्रफलः ३९३.७५ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १२

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

धियाल

१,५,६

धियाल

२-४,७-९

छतिवन

१,२

छतिवन

३,५,६

छतिवन

७,८

छतिवन

छतिवन

शिखरपुर

१-४,९

शिखरपुर

५-८

१०

मन्थली

१-९

११

ठिंगन

१,२,५

१२

ठिंगन

३,४,६-९

 ६.    नामः बाग्मती गाउँपालिका

केन्द्रः वडा नं. ४ झुरझरे

जनसङ्ख्याः ३०४९५

क्षेत्रफलः ३११.७९ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

राईगाउँ

१-३

राईगाउँ

४-७

राईगाउँ

८,९

फापरबारी

फापरबारी

फापरबारी

३,७,८

फापरबारी

४,५

फापरबारी

६,९

वेतिनि

१-९

 ७.    नामः भिमफेदी गाउँपालिका

केन्द्रः साविक भिमफेदी गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २३३४४

क्षेत्रफलः २४५.२७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

भैंसे

६-८

भैंसे

१-५,९

निवुवाटार

२-५

निवुवाटार

१,६-९

भिमफेदी

५-७,९

भिमफेदी

१-४,८

कोगटे

१-९

ईपापञ्चकन्या

१-९

नामटार

१,३,४

 ८.    नामः मकवानपुरगढी गाउँपालिका

केन्द्रः साविक मकवानपुरगढी गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २५३२२

क्षेत्रफलः १४८.७२ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ८

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

मकवानपुरगढी

१,२

मकवानपुरगढी

३,४

मकवानपुरगढी

५-७

मकवानपुरगढी

८,९

आमभञ्ज्याङ

१-४

आमभञ्ज्याङ

५-९

सुकौरा

१-९

बुढीचौर

१-९

 ९.    नामः मनहरि गाउँपालिका

केन्द्रः मनहरी- ९ रजैया

जनसङ्ख्याः ३८३९९

क्षेत्रफलः १९९.५२  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

हाँडिखोला

१,२

हाँडिखोला

हाँडिखोला

३,५,६

हाँडिखोला

हाँडिखोला

८,९

मनहरी

१,२,५

मनहरी

३,६

मनहरी

४,९

मनहरी

७,८

१०.          नामः रक्सिराङ्ग गाउँपालिका

केन्द्रः चैनपुर

जनसङ्ख्याः २६१९२

क्षेत्रफलः २२६.७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

सरिखेत

८-९

सरिखेत

६-७

सरिखेत

१-५

रक्सिराङ्ग

१-७

रक्सिराङ्ग

८-९

काँकडा

१,५

काँकडा

६-९

काँकडा

२-४

खैराङ

१-९

Photo of Makwanpur

श्रोतः सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुर र जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुर। यस लेखमा कुनै प्रकारको त्रुटि फेला पार्नु भएमा कृपया सुझाव तथा सल्लाह दिनुहोला । सुझाव तथा सल्लाहको लागी  कमेन्ट बक्स अथवा chinari2020@gmail.com मा समर्पक गर्न सक्नुहुनेछ । मकवानपुर जिल्लाको कुनै पनि स्थान विशेषको लेख प्रकाशन गर्न चाहानु भएमा पनि समर्पक गर्न सक्नुहुनेछ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *