भोजपुर जिल्ला Bhojpur District

परिचय

भोजपुर प्रदेश नं. १ मा अविस्थत एक सुन्दर पुर्वि पहाडी जिल्ला हाे । यस जिल्लाको पुरानो नाम सिद्धपुर थियो पछि पृथ्वीनारायण शाहले माझ किराँत विजय गर्दै आउँदा यस ठाउँलाई जितेपछि जितेको खुसीयालीमा ठुलो भोज खाएको र बाँकी रहेको भोज यही ठाउँमा पुरेर गएको हुनाले यसको नाम सिद्धपुरबाट “भोजपुर” रहन हो भन्ने किंवदन्ती छ र अर्को भनाइ अनुसार पहिले यस जिल्लाको उच्च पहाडी क्षेत्रको जंगलमा भोजपत्रहरुको रुखहरु प्रशस्त हुनाले यसको नाम भोजपुर रहन गएको भन्ने पनि लोकोक्ति रहेको पाइन्छ। 

भोजपुरी करूवा

विशेषत यहाँ किँरात र राइ जातिहरूको वाहुल्यता रहेकाे छ भने त्यसकाे अलवा व्राहमण, क्षेत्री, नेवार, तामाङ, गन्दर्भ,  र्शेपा लगायतका विभीन्न जातजातीको पनी वसाेवास रहेको छ। भाेजपुर जिल्लामा बनेका करूवा र खुकुरी  यहाँ उत्पादन हुने अलैची र रूद्राक्ष  देश तथा विदेशमा समेत प्रचिलत छन । धार्मीक तथा प्राकृतिक रूपमा यस जिल्लाले वरदान नै पाएकाे छ भन्दा हुन्छ  । यहाँ रहेका विभीन्न धार्मीक स्थल मठ मन्दीर र प्राकृतिक श्राेत बन जंगल, पाखा पखेरा, खोलानाला, पाेखरी जसले भाेजपुरलाइ सदावहार रमणीय बनाएका छन । पर्यटन प्रर्वधनका लागी यहाँ होमस्टेहरू संचालनमा रहेका छन ।

भोजपुरे खुकुरी
भोजपुर जिल्लाको भाैगोलिक अवस्थिती

यस जिल्लको कुल क्षेत्रफल १५२२ बर्ग कि.मि रहेको छ। यस जिल्लाले नेपालको कुल क्षेत्रफलको १.०२ प्रतिशत, पुर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको ५.३० प्रतिशत र कोशी अञ्चलको १५.५९ प्रतिशत भु-भाग ओगटेको छ। समुद्र सतहको १५३ मि. देखि ४१५३ मि. को उचाईमा रहेको यो जिल्ला २६˚५३’उत्तरदेखि २७˚२७’ उत्तरी आक्षांश र ८६˚५३’ पुर्वदेखि ८७˚१७’ पुर्वी देशान्तरसम्म फैलिएको छ। उत्तर-दक्षिण सरदर लम्बाई ६२ कि.मि र पुर्व-पश्चिम सरदर चौडाइ ३५ कि.मि रही उत्तर दक्षिण फैलिएको यस जिल्लाको मध्य भाग केही फराकिलो छ।

भोजपुर जिल्लाका पर्यटकिय स्थलहरू

यहाँका प्रमुख पर्यटकिय स्थलहरुमा ट्याम्के, सेल्मे, सुन्तले, दिङ्ला, मैयुङ डाँडा, सिलिचुङ, हतुवागढी, साल्पा पोखरी, हाँसपोखरी, घोडेटार आदि हुन्।

हामीले विभीन्न अनलाइनमा भोजपुरलाइ खाेज्दा ३ वटा सानाे डकुमेन्ट्री भेटाएका छाै त्यसलाइ यहाँ प्रस्तुत गरिएकाे छ ।

भिडीयो डकुमेन्ट्री १ : Purvi Blues ले तयार पारेको भिडियो सामाग्री

भिडीयो डकुमेन्ट्री २ : Hamro TV Channel राखेको भिडियो सामाग्री

भिडीयो डकुमेन्ट्री ३ गन्दर्भ जातिको तर्फवाट Voice of Nepal को Platform मा प्रस्तुत गरेको प्रस्तुती Bikal Shrestha को फेसबुक बाट ।

निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या १ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या २ रहेको छ।

स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार भोजपुर जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका नगर र गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर २ वटा नगरपालीका र ७ वटा गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.    नामः भोजपुर गरपालिका

केन्द्रः साविक भोजपुर नगरपालिका कार्यालय

जनसङ्ख्याः २७२०७   (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १५९.५१  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १२

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

Coming

जनसङ्ख्या

Soon

हेलौछा

६-९

हेलौछा

१-५

गुप्तेश्वर

१-९

सिध्देश्वर

१-९

भोजपुर

३-४

भोजपुर

भोजपुर

भोजपुर

भोजपुर

१०

भोजपुर

१-२

११

आम्तेक

१-९

१२

भोजपुर

९-११

 २.    नामः षडानन्द नगरपालिका

केन्द्रः साविक षडानन्द नगरपालिका कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३१६१०  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः २४१.१५  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १४

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

नेपालेडाँडा

१-९

कुदाककाउले

१-९

षडानन्द

९,१०

षडानन्द

षडानन्द

षडानन्द

षडानन्द

षडानन्द

५,६

षडानन्द

७,८

१०

साङपाङ

१-९

११

देउराली

१,३,४,६,८

१२

देउराली

२,५,७,९

१३

बोया

५-७,९

१४

बोया

१-४,८

 ३.    नामः टेम्केमैयुङ गाउँपालिका

केन्द्रः साविक अन्नपूर्ण गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १७९११   (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १७३.४१  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

तिम्मा

१-९

छिनामखु

१-९

अन्नपूर्ण

१-९

नागी

१-९

खावा

१-९

कोट

५,७-९

कोट

१-४,६

गोगने

१-९

लेखर्क

१-९

४.    नामः रामप्रसादराई गाउँपालिका

केन्द्रः साविक वैकुण्ठे गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १८८४८  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १५८.८३  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ८

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

ओख्रे

१-९

धोदलेखानी

१-९

भुल्के

१-९

दलगाउँ

१-९

मानेभन्ज्याङ्ग

१-९

वैकुण्ठे

१-९

बासिखोरा

१-३,५,८

बासिखोरा

४,५,७,९

 ५.    नामः अरुण गाउँपालिका

केन्द्रः साविक प्याउली गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १७६८७  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १५४.७६  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

याङपाङ

१-९

चम्पे

१-९

प्याउली

१-९

चरम्बी

१-९

याकु

१-३,५-९

जरायोटार

१-४,६,८,९

जरायोटार

५,७

याकु

 ६.    नामः पौवादुङ्मा गाउँपालिका

केन्द्रः साविक च्याङ्ग्रे गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १५३९४  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः ११८.८६  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

श्यामशिला

१-९

तिवारीभन्ज्याङ

१-९

च्याङ्ग्रे

१-९

बास्तिम

१-९

सानोदुम्मा

१-९

ठूलोदुम्मा

१-९

 ७.    नामः साल्पासिलिछो गाउँपालिका

केन्द्रः साविक चौकीडाँडा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १३१११  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १९३.३३  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

कुलुङ

१-४

कुलुङ

५-९

चीकिडाँडा

१-९

खाटाम्मा

१-९

दोभाने

५-९

दोभाने

१-४

 ८.    नामः आमचोक गाउँपालिका

केन्द्रः साविक बालांखा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १८७२०  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १८४.८९  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १०

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

वासिङ्गथर्पु

१-९

युँ

१-९

थिदिखा

१-९

बालांखा

१-९

पावला

१-९

देवानटार

१,६-९

देवानटार

२-५

दुम्माना

७-९

दुम्माना

१-६

१०

पाङचा

१-९

 ९.    नामः हतुवागढी गाउँपालिका

केन्द्रः साविक रानीवास गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २०४०४  (जनगणना २०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १४२.६१  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

रानीवास

१,७-९

रानीवास

२-६

सिन्द्राङ

१-९

खैराङ

१-९

होमताङ

४-८

होमताङ

१-३,९

पाप्लेपानी

५-९

पाप्लेपानी

१-४

हसनपुर

१-९

श्रोतः सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, जिल्ला समन्वय समिति भोजपुर र जिल्ला प्रशासन कार्यालय भोजपुर । तस्विरः सामाजिक संजाल । यस लेखमा कुनै प्रकारको त्रुटि फेला पार्नु भएमा कृपया सुझाव तथा सल्लाह दिनुहोला । सुझाव तथा सल्लाहको लागी  कमेन्ट बक्स अथवा chinari2020@gmail.com मा समर्पक गर्न सक्नुहुनेछ ।  भोजपुर जिल्लाको कुनै पनि स्थान विशेषको लेख प्रकाशन गर्न चाहानु भएमा पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *