Parbat Jilla

पर्वत जिल्ला Parbat District

परिचय

विश्व मानचित्रमा पर्वत २८० ००’ १९” देखि २८० २३’ ५९” अक्षांश र ८३० ३३’ ४०” देखि ८३० ४९’३०” देशान्तरमा रहेको छ । यस जिल्लाको सिमानामा पूर्वमा कास्की र स्याङ्जा दक्षिणमा स्याङ्गजा र गुल्मी, पश्चिममा गुल्मी, बाग्लुङ्ग र म्याग्दी, उत्तरमा म्याग्दी जिल्लाहरु पर्दछन् । यस जिल्लाको कूल क्षेत्रफल ४९४ वर्ग कि.मी. रहेको छ ।

Parbat Jilla
तस्विरमाः पर्वत

उचाईका हिसाबले समुन्द्री सतहबाट ५२० मिटर उचाईमा रहेको सेतीवेणी देखि ३,३०९ मिटर उचाइमा रहेको हम्पालको लेकसम्मको भू–भाग यस जिल्लामा पर्दछ । यस जिल्लाको कूल भूमि ५३६८६.२१ हेक्टरमध्ये वन क्षेत्रले ओगटेको जमिन १९,९९७ हेक्टर, कृषि भूमि २४,१७१ हेक्टर र प्रति जमिन, बुट्यान, भवन, बाटोघाटो, भीरपाखा तथा खोलाले ओगटेको जमिन ९,५१८ हेक्टर रहेको छ ।

पर्वत कुस्मा
पर्वत कुस्मा

पर्वत जिल्लाको कूल कृषि जमिन २४१७१ हे. मध्ये खेत ९०७३ हेक्टर, जस मध्ये बाह्रै महिना सिंचाई हुने ६,४२० हे. र मौसमी सिंचाई हुने २६६६ हे. छ भने पाखोबारी १५,०९८ हे. रहेको छ । राजनैतिक विभाजन अनुसार पर्वत जिल्लालाई १ प्रतिनिधी सभा निर्वाचन क्षेत्र, २ प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्र, २ नगरपालिका, ५ गाउँपालिका र ६२ वडामा विभाजन गरिएको छ ।

पर्वत
तस्विरमाः पर्वत जिल्ला

पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुस्मा बजार हो भने अन्य प्रमुख बजार क्षेत्रहरुमा वारी वेनी, पातिचौर, डिमुवा, कार्किनेटा, फलेवास, लुँखु, हुवास प्रमुख व्यापारीक केन्द्र रहेका छन् । २०६८ को राष्ट्रिय जनगणनाको तथ्याड्क अनुसार यस जिल्लामा ३१,५२७ घरधुरीमा बसोबास गर्ने ३५७१९ परिवार छन् ।

तस्विरमाः पर्वत जिल्ला
तस्विरमाः पर्वत जिल्ला

जिल्लाको कूल जनसंख्या १,४६५९० रहेको छ । जसमध्ये महिला ८१,२८९ र पूरुष ६५,३०१ रहेका छन् । यस तथ्याङ्क अनुसार यस जिल्लामा पुरुषको भन्दा महिलको जनसंख्या बढी देखिन्छ । जसको अनुपात १००:८० (महिलाःपुरुष) रहेको छ । यस जिल्लाको जनसंख्या वृद्धिदर    (–)०.७४ देखिन्छ । जनगणना २०६८ को तथ्याड्क अनुसार यस जिल्लाको साक्षरता ७३.८५ प्रतिशत रहेको छ । जस मध्ये पूरुष साक्षरता ८३.४२ र महिला साक्षरता ६६.३८ प्रतिशत रहेको छ ।

निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या १ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या २ रहेको छ।

स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार पर्वत जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका नगर र गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर  २ नगरपालिका र ५ वटा गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.    नामः कुश्मा नगरपालिका

केन्द्रः साविक कुश्मा नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३९६००

क्षेत्रफलः ९३.१८  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १४

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

कुश्मा

१-३

कुश्मा

४,५

कुश्मा

६,७

कुश्मा

कुश्मा

कुश्मा

१०

कुश्मा

११

कुश्मा

१२

कुश्मा

१३,१४

१०

कुश्मा

१५,१६

११

कुश्मा

१७,१८

१२

ठुलीपोखरी

१-९

१३

खौलालाँकुरी

१-९

१४

आर्थर डाँडाखर्क

१-९

 २.    नामः फलेवास नगरपालिका

केन्द्रः साविक खानीगाउँ गा.वि.स.को को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २४६८७

क्षेत्रफलः ८५.७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ११

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

कार्किनेटा

१-९

थापाठाना

१-९

शंकरपोखरी

१-९

मुडिकुवा

१-९

खानीगाउँ

१-९

देविस्थान

१-९

लिमिठाना

१-९

ठानामौला

१-९

भँगरा

१-९

१०

कुर्घा

१-६,९

११

पाङराङ

१-९

 ३.    नामः जलजला गाउँपालिका

केन्द्रः जलजला-४ लामाखेत

जनसङ्ख्याः २१४५४

क्षेत्रफलः ८२.२६ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

बाँसखर्क

१-९

माझफाँट

६,८,९

माझफाँट

३,७

माझफाँट

१,२,४,५

लेखफाँट

१-९

शालिजा

१-९

धाईरिङ

१-९

नाङ्लिवाङ

१-९

बनौं

१-९

 ४.    नामः  पैयूं गाउँपालिका

केन्द्रः साविक हुवास गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १५३८१

क्षेत्रफलः ४२.६५ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

टकलाक

१-९

त्रिवेणी

१-९

वेउलीवास

१-९

हुवास

१-३,७,८

हुवास

४-६,९

सरौंखोला

१-९

भोर्ले

१-९

 ५.    नामः महाशिला गाउँपालिका

केन्द्रः साविक बालाकोट गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ९८५७

क्षेत्रफलः ४९.३८  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

होश्राङ्दी

१-९

भोक्सिङ

१-९

वालाकोट

१-९

पाखापानी

१-९

कुर्घा

७,८

लंखुदेउराली

१-९

फलामखानी

१-९

६.    नामः मोदी गाउँपालिका

केन्द्रः मोदी-२ पातिचौर बजार

जनसङ्ख्याः २१२८४

क्षेत्रफलः १४३.६ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ८

वडा नं.

समावेश भएका साविक

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

भुकताङले

१-९

देउपुर

१-९

देउराली

१-९

क्याङ

१-९

बाजुङ

१-९

तिलाहार

१-९

राम्जा देउराली

१-९

चित्रे

१-९

७.    नामः विहादी गाउँपालिका

केन्द्रः साविक वहाकीठाँटी गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १३४०३

क्षेत्रफलः ४४.८ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

बाच्छा

१-९

वर्राचौर

१-९

रानीवारी

१-९

वहाकीठाँटी

१-९

उरामपोखरा

१-९

शालीग्राम

१-९

श्रोतः सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, जिल्ला समन्वय समिति  पर्वत  र जिल्ला प्रशासन कार्यालय  पर्वत। यस लेखमा कुनै प्रकारको त्रुटि फेला पार्नु भएमा कृपया सुझाव तथा सल्लाह दिनुहोला । सुझाव तथा सल्लाहको लागी  कमेन्ट बक्स अथवा chinari2020@gmail.com मा समर्पक गर्न सक्नुहुनेछ । पर्वत जिल्लाको कुनै पनि स्थान विशेषको लेख प्रकाशन गर्न चाहानु भएमा पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *