Tanahu Bazar

तनहुँ जिल्ला Tanahun District

परिचय

संघिय नेपालको गण्डकी प्रदेशमा अवस्थित तनहुँ प्रकृति, सभ्यता, रहनसहन र जैविक विविधताले मनोरम ऐतिहासिक पहाडी जिल्ला हो । गण्डकी नदीको जलप्रवाह क्षेत्रसंग आवद्ध यस जिल्लामा सीमा नदीको रुपमा पूर्वी दिशामा मस्र्याङ्गदी र त्रिशुली नदी तथा दक्षिणमा कालीगण्डकी बहन्छ भने जिल्लाको मध्य भागबाट मादी र सेती नदी प्रवाहित हुन्छ ।१० स्थानिय तहमा विभाजित तनहुँमा ४ नगरपालिका र ६ गाउपालिका छन् । भानु न.पा., व्यास न.पा., शुक्लागण्डकी न.पा., भिमाद न.पा., आँबुखैरेनी गा.पा., बन्दीपुर गा.पा., देवघाट गा.पा., म्याग्दे गा.पा., ऋषिङ गा.पा. र घिरिङ गा.पा. तनहुँका स्थानीय तहका नाम हुन् ।

बन्दिपुर
तस्विरमाः बन्दिपुर
भाैगोलीक अवस्थिती

नेपालको मध्यवर्ती भागमा पर्ने यो जिल्ला पूर्वमा गोरखा र चितवन, दक्षिणमा चितवन, नवलपरासी र पश्चिममा स्याङ्गजा र कास्की तथा उत्तरमा कास्की र लमजुङ्ग जिल्लाहरुद्वारा परिवेष्ठित छ । समुद्र सतहबाट १८७ मि. (देवघाट गा.पा.को कालीगण्डकी र त्रिशूली नदीको संगमस्थल) देखि २१३४ मि. (छिम्केश्वरी डाँडा) सम्मका – भागहरूमा फैलिएर रहेको यस जिल्लाको क्षेत्रफल १५४६ वर्ग कि.मी. (४,६०० हे.) नेपालको कुल – भागकोभू १.०५% रहेको छ । साथै जिल्लाको – पश्चिमूर्व लम्बाई ६२.५ कि.मि. र उत्तर – दक्षिण चौडाई ४३.७ कि.मि. रहेकोछ ।

तनहुँ
तस्विरमा तनहुँ जिल्ला

जिल्ला सदरमुकाम दमौली समुद्र सतह देखि ३७० मि.को उचाइमा रहेको छ । औषत वर्षा २०५८ मि.मि. रहेको छ भने अधिकतम तापक्रम ४१ डिग्री सेल्सियस र न्यूनतम तापक्रम ३ डिग्री सेल्सियस सम्म हुने गर्दछ । भौगोलिक दृष्टिले दक्षिणतर्फ चुरे(१.१५%) र उत्तर तर्फ मध्यपहाडी( ९८.८५%) क्षेत्रहरू मिली बनेको यो जिल्ला भू – उपयोगको दृष्टिले रुखयुक्त वन क्षेत्रले ७१,७१५.२२ हे. र झाडीयुक्त वन क्षेत्रले ६,३९६.० हे. गरी ७८,१११.२२ हे. ( ५०.५२%), कृषियोग्य क्षेत्रले ६५,०६१ हे. (४२.०८%), चरन क्षेत्रले ४,३०६ हे. (२.७८%) र अन्य क्षेत्रले ७,१२१.७८ हे. ( ४.६२%) ओगटेका छन् । हिमालय पर्वतबाट निस्केका मर्स्याङ्गदी र त्रिशूली नदीहरूले पूर्व, कालीगण्डकी नदीले दक्षिण तर्फबाट घेर्नुका साथै मादी र सेती नदीहरूले बीचमा चिरेर जिल्लालाई जल सम्पदामा समेत धनी बनाएका छन् । राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार यस जिल्लाको कुल जनसंख्या ३,२३,२८८  रहेको छ ।

तस्विरमा तनहुँ जिल्ला
तस्विरमा तनहुँ जिल्ला
निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या २ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या ४ रहेको छ।

स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार तनहुँ  जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका नगर र गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर  २ नगरपालिका र ५ वटा गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.    नामः भानु नगरपालिका

केन्द्रः साविक भानु नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४५७९२

क्षेत्रफलः १८४  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १३

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

भानु

भानु

भानु

भानु

४,५

भानु

६,७,८

भानु

तनहुँसुर

१-३

सतिस्वाँरा

बसन्तपुर

१-९

पुर्कोट

४,६-९

पुर्कोट

१-३,५

१०

चोकचिसापानी

१-९

११

रुपाकोट

१-९

१२

मिर्लुङ्ग

१-६

१३

मिर्लुङ्ग

७-९

रिस्ती

सतिस्वाँरा

२-५

 २.    नामः भिमाद नगरपालिका

केन्द्रः साविक भिमाद नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३१३६२

क्षेत्रफलः १२९  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

किहुँ

१-९

गजरकोट

अरुणोदय

१-९

माझकोट

७-८

माझकोट

१-५

माझकोट

ऋषिङ्ग रानीपोखरी

सभुङ्ग भगवतीपुर

भिमाद

भानुमती

भिमाद

२,४,५,८,९

भानुमती

१,३,९

भिमाद

३,६,७

भानुमती

२,४-६,८

 ३.    नामः व्यास नगरपालिका

केन्द्रः साविक व्यास नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ७०३३५

क्षेत्रफलः २४८  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १४

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

व्यास

व्यास

व्यास

१०

व्यास

११

व्यास

६-८

श्याम्घा

१-९

क्यामीन

१,३,७-९

क्यामीन

रिस्ती

१-५,७-९

क्यामीन

२,४,५

तनहुँसार

६,८

सतिस्वाँरा

६-९

१०

व्यास

५,९

११

व्यास

३,४

घाँसीकुवा

तनहुँसुर

४,५,७,९

१२

घाँसीकुवा

२-५,७,८

१३

व्यास

१२-१४

१४

केशवटार

२-७

 ४.    नामः शुक्लागण्डकी नगरपालिका

केन्द्रः साविक शुक्लागण्डकी नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ४८४५६

क्षेत्रफलः  १६५ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः १२

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

थप्रेक

१-९

शुक्लागण्डकी

१,७

शुक्लागण्डकी

२,६

शुक्लागण्डकी

शुक्लागण्डकी

४,५

शुक्लागण्डकी

८,१०

शुक्लागण्डकी

९,११

शुक्लागण्डकी

१३

शुक्लागण्डकी

१२,१६

१०

शुक्लागण्डकी

१४,१५,१७

११

राईपुर

१-९

१२

फिरफिरे

१-९

 ५.    नामः आँबुखैरेनी गाउँपालिका

केन्द्रः साविक आँबुखैरेनी नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः २०७६८

क्षेत्रफलः १२८  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

आँबुखैरेनी

१,२

आँबुखैरेनी

३-५

आँबुखैरेनी

आँबुखैरेनी

७-९

छिम्केश्वरी

१-९

देउराली

१-९

 ६.    नामः ऋषिङ्ग गाउँपालिका

केन्द्रः साविक कोटदरबार गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २५८७०

क्षेत्रफलः २१५  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ८

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

काहुँशिवपुर

१-३,८

काहुँशिवपुर

४-७,९

भिरकोट

८,९

बैदी

१-३

भिरकोट

२-७

राम्जाकोट

१-८

भिरकोट

कोटदरबार

१,३,८,९

कोटदरबार

२,४-७

ऋषिङ्ग रानीपोखरी

१-८

 ७.    नामः घिरिङ गाउँपालिका

केन्द्रः पोखरीछाप

जनसङ्ख्याः १९३१८

क्षेत्रफलः १२६  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

गजरकोट

२,४-७

घिरिङ्ग सुन्धारा

गजरकोट

१,३,८

घिरिङ्ग सुन्धारा

२,८,९

घिरिङ्ग सुन्धारा

४-७

साभुङ्ग भगवतीपुर

माझकोट

घिरिङ्ग सुन्धारा

राम्जाकोट

सभुङ्ग भगवतीपुर

१,५,९

सभुङ्ग भगवतीपुर

२,४,६,७

 ८.    नामः देवघाट गाउँपालिका

केन्द्रः साविक देवघाट गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः १६१३१

क्षेत्रफलः १५९  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

कोटा

१-३,८,९

बैदी

४-९

कोटा

४-७

छिपछपे

१-९

देवघाट

१,३,६-९

देवघाट

२,४,५

 ९.    नामः म्याग्दे गाउँपालिका

केन्द्रः साविक छाङ्ग गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २२५०२

क्षेत्रफलः ११५  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

जामुने

१,२,९

जामुने

३-५,८

जामुने

६-७

छाङ्ग

१-६

छाङ्ग

७-९

मनपाङ्ग

१-५,७

मनपाङ्ग

६,८,९

 १०.  नामः बन्दीपुर गाउँपालिका

केन्द्रः साविक बन्दीपुर नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः २००१३

क्षेत्रफलः १०२  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

बन्दीपुर

घाँसीकुवा

बन्दीपुर

२,३

घाँसीकुवा

केशवटार

१,८,९

बन्दीपुर

४,६

बन्दीपुर

५,७

बन्दीपुर

८-११

श्रोतः सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, जिल्ला समन्वय समिति तनहुँ  र जिल्ला प्रशासन कार्यालय  तनहुँ । तस्विर सामाजिक सञ्जाल । यस लेखमा कुनै प्रकारको त्रुटि फेला पार्नु भएमा कृपया सुझाव तथा सल्लाह दिनुहोला । सुझाव तथा सल्लाहको लागी  कमेन्ट बक्स अथवा chinari2020@gmail.com मा समर्पक गर्न सक्नुहुनेछ । तनहुँ  जिल्लाको कुनै पनि स्थान विशेषको लेख प्रकाशन गर्न चाहानु भएमा पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *