doti district

डोटी जिल्ला Doti District

परिचय

साविकमा सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सदरमुकाम दिपायल रहेको यस डोटी जिल्ला हाल सुदूर पश्चिम प्रदेशमा पर्दछ । सिलगढी सदरमुकाम रहेको यस जिल्लाको पूर्वमा अछाम र सुर्खेत, पश्चिममा डडेल्धुरा र बैतडी, उत्तरमा बझाङ तथा दक्षिणमा कैलाली जिल्लाहरू रहेका छन् । भौगोलिक रुपमा पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित डोटी जिल्ला भौगोलिक , जैविक, सामाजिक, साँस्कृतिक विधिताले परिपूर्ण रहेको छ । समुद्र सतहवाट लगभग ३४३० मिटरको उचाईमा रहेको डोटी जिल्लामा हिमाली, पहाडी एवं तराई क्षेत्रको वातावरण एवं परिवेश प्रष्ट देख्न र अनुभव गर्न सकिन्छ ।

रानागाउँ
रानागाउँ डोटी

 

डोटी जिल्लाको भौगोलिक अवस्थिती

यो जिल्ला 28.52° उत्तरी अक्षांशदेखि 29.28° उत्तरी अक्षांशसम्म तथा 80.30° पूर्वी देशान्तरदेखि, 81.14° पूर्वी देशान्तरसम्म फैलिएको छ । भौगोलिक रुपमा पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित डोटी जिल्ला भौगोलिक , जैविक, सामाजिक, साँस्कृतिक विधिताले परिपूर्ण रहेको छ ।

जिल्लाको जम्मा क्षेत्रफलः २०२५ वर्ग कि.मी
समुद्रि सतहदेखि उचाइः ६०० मिटरदेखि ४००० मिटर सम्म
अक्षांसः २८ डिग्री ५४ मिनेट उत्तरदेखि २९ डिग्री २८ मिनेट सम्म
देशान्तरः ८० डिग्री ३० मिनेट पूर्वदेखि ८१ डिग्री १४ मिनेटसम्म
मुख्य नदीः सेती , ठुलीगाड, टुँडालगाड, कालागाड, साइलीगाड,गण्डकीगाड
हावापानीः लेकाली देखी अर्धउष्ण
वार्षिक वर्षाः १३४७ मि.मि.
तापक्रमः न्यूनतम ०.२ डिगी्र देखि अधिकतम ४४ डिग्री सेल्सियस

तस्विरमा डोटि जिल्लाको भुगोल

डोटि जिल्लामा पाइने वनस्पति तथा वन्यजन्तुहरू
वनस्पतिः साल, सल्ला, सिसौं, बाँस, निगालो, उत्तिस, कटुस, सिमल, साज आदि
वन्यजन्तुः बाघ, भालु, दुम्सी, स्याल, वाँदर आदि
चराचुरुङ्गीः डाँफे, मुनाल, च्याखुरा, कालिज, ढुकुर आदि
जडीवुटीहरुः  चिराइतो, दालचीनी, टिमुर, वोझो सुगन्धवाल, अमला, रिठ्ठा, तेजपात पाषणवेद, बिलाजित, सुनझाडी, भार्ला, कुरिलो, चुत्रा, जटामसी, सुनगाभा, कचुर,असुरो,हर्रो,बर्रो, कुकुरडाइनो तितेपाति

डोटि जिल्लामा रहेका धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरु
शैलेश्वरी मन्दिरः  सिलगढी राधाकृष्ण मन्दिरः सिलगढी
मष्टा मन्दिरः सिलगढी पञ्चेश्वर महोवः राजपुर
भिमसेन मन्दिरः सिलगढी दिलिपेश्वर मन्दिरः दिपायल
कोटभैरवः सिलगढी वडी केदारः लानाकेदारेश्वर
भागेश्वर मन्दिरः मुडेगाउँ वासुधारा कुण्डः दिपायल
घण्टेश्वर मन्दिरः गैरा वेतालमाण्डौंः सातफरी
सहश्रलिङ्गः खप्तड अश्द्वाराला मन्दिरः डौड
मालिका मन्दिरः काडामाण्डौं पशुपति मन्दिरः मुडभारा, राजपुर

Photo of doti district
शैलेस्वरी मन्दिरः सिलगढी

डोटि जिल्लामा रहेका पर्यटकीय क्षेत्रहरू
खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज , त्रिवेणी, नागढुङ्गा, सहश्रलिङ्ग, खप्तडदह, केदार ढुङ्गा, हात्तिपाइला क्षेत्र, घोडा, दाउन्ने , डाफेकोट, खप्तड बाबा आश्रम, बाघबुट्टे, निगालो, थरी थरीका बुट्टेदार फूलहरु(, छतिवन ताल, केदारमेला, लानाकेदारेश्वर, भिम छेदनशिला(सरस्वती नगर), सेती, कर्णाली दोभान,कानाचौर)

Doti Silgadhi
दिपायल पुल बजार
Talkot
तालकोट डोटी
डोटी जिल्लाको  निर्वाचन क्षेत्रको विभाजन

प्रतिनिधिसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या १ रहेको छ भने प्रदेशसभा सदस्यकोलागि निर्धारित क्षेत्र संख्या २ रहेको छ।

डोटी जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन

संघिय संरचना अनुसार डोटी  जिल्लाको स्थानियतहको विभाजन साविकका नगर र गा.वि.स. का वडाहरूलाइ समेटेर   २ नगरपालिका र ७ वटा गाउँपालिकामा विभाजन गरिएको छ । जसलाइ निम्नानुसार उल्लेख गरिएकाे छ ।

१.    नामः दिपायल सिलगढी नगरपालिका

केन्द्रः साविक दिपायल सिलगढी नगरपालिकाको कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३२९४१  (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १२६.६२ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ९

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

दिपायल सिलगढी

११,१२

दिपायल सिलगढी

१०

खतिवडा

४-६

दिपायल सिलगढी

८,९

दिपायल सिलगढी

दिपायल सिलगढी

४-६

दिपायल सिलगढी

१-३

दिपायल सिलगढी

१३,१४

लडागडा

लडागडा

१,२,४-९

कलेना

१-९

बगलेक

८,९

 २.    नामः शिखर नगरपालिका

केन्द्रः साविक पचनाली गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः ३१८०१ (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः २८५.३७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ११

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

कपल्लेकी

१-९

मुडेगाउँ

१-९

मुडभरा

२,९

मुडभरा

१,३,४-८

तिलाजी

१-९

पचनाली

१-९

लाटामाण्डौ

१-७

लाटामाण्डौ

८-९

 ९

जिजोडामाण्डौ

१-९

१०

बनलेक

१-९

११

वारपाटा

१-९

 ३.    नामः पूर्वीचौकी  गाउँपालिका

केन्द्रः साविक सानागाउँ गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २२४८३  (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः ११७.६६  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

खिरसैन

१-९

बगलेक

१-७

गैरागाउँ

१-९

सानागाउँ

१-९

काँडामाणडौ

१-९

गाँजरी

१-९

पोखरी

१-९

४.    नामः बडी केदार गाउँपालिका

केन्द्रः साविक बर्छैन गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः१६७२०  (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः ३३२.५५ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ५

वडा नं.

समावेश भएका साविक

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

बर्छैन

१,५-७,९

बर्छैन

२-४,८

घाँगल

१-९

मन्नाकापडी

१-९

लानाकेदारेश्वर

१-९

 ५.    नामः जोरायल गाउँपालिका

केन्द्रः साविक सरस्वतीनगर गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २०८१४ (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः ४१९.०९ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक 

गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

घण्टेश्वर

१-९

छतिवन

१-९

सरस्वतीनगर

१-९

लक्ष्मीनगर

१-९

गडसेरा

१-९

निरौली

१-९

 ६.    नामः सायल गाउँपालिका

केन्द्रः वडा नं. ५ दुदिलागडा, ओमनगर

जनसङ्ख्याः १९५५१ (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १२२.७२ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ६

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

छपाली

१-९

तोलेनी

१-४

तोलेनी

५-९

डौड

१-५

डौड

६-९

खतिवडा

१-३,७-९

 ७.    नामः अदर्श गाउँपालिका

केन्द्रः साविक कालिकास्थान गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २३९.४५  (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १२८.४७ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

बाझककानी

१-९

कालीकास्थान

१-४,७-९

कालीकास्थान

५,६

दहकालीस्थान

१,२

महादेवस्थान

६-९

महादेवस्थान

१-५

लामिखाल

३,९

लामिखाल

१,२,४-८

गिरीचौका

१-९

दहकालिकास्थान

३-९

८.    नामः के.आई.सिं. गाउँपालिका

केन्द्रः साविक दुर्गामाण्डौ गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः २०९०३  (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः १२७.०१ (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

तीखातर

१-४

तीखातर

५-९

वासुदेवी

१-९

दुर्गामण्डौ

१-९

रानागाउँ

१-९

भूमिराजमाण्डौ

१,२,८,९

भूमिराजमाण्डौ

३-७

९.    नामः बोगटान फुड्सिल गाउँपालिका

केन्द्रः साविक चवाराचौतारा गा.वि.स.को कार्यालय

जनसङ्ख्याः१७९०२  (२०६८ अनुसार)

क्षेत्रफलः ३००.२२  (वर्ग कि.मि.)

वडा संख्याः ७

वडा नं.

समावेश भएका साविक

 गा.वि../.पा.हरू

साविक वडा नं.

क्षेत्रफल

जनसङ्ख्या

सिमचौर

१-९

केदारअखडा

१-९

कानाचौर

१-९

सातफरी

१-९

धिर्कामाण्डौ

१-९

गगुडा

१-९

चावराचौतारा

१-९

श्रोतः सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, जिल्ला समन्वय समिति डोटी र जिल्ला प्रशासन कार्यालय डोटी। तस्विरः सामाजिक संजाल । यस लेखमा कुनै प्रकारको त्रुटि फेला पार्नु भएमा कृपया सुझाव तथा सल्लाह दिनुहोला । सुझाव तथा सल्लाहको लागी  कमेन्ट बक्स अथवा chinari2020@gmail.com मा समर्पक गर्न सक्नुहुनेछ । डोटी जिल्लाको कुनै पनि स्थान विशेषको लेख प्रकाशन गर्न चाहानु भएमा पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ ।

2 thoughts on “डोटी जिल्ला Doti District”

  1. निरज बोगटी

    माथी शैलेस्वरी मन्दिर हुनुपर्ने ठाउमा राधा कृष्ण मण्दिर भाको छ । त्यसपछी दिपायल पुल बजार को फोटोमा डोटी सिलगढी भाको छ ।

    1. तपाइको सुझाव अनुसार हामिले हाम्राे पोष्टमा परिमार्ज्नन गरेका छाैँ अमुल्य सुझाव र सल्हाकाे लागि आभारी छाैँ ।
      चिनारी नेपाल काठमाण्डाै नेपाल ।।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *